Ama Siz Hayvanlarla İnsanları Bir Tutuyorsunuz???

Tür ayrımcılığını ırkçılık ve cinsiyet ayrımcılığıyla bir tutarak hayvanları, kadınları ve farklı ırktan insanları eşitlemiş olmuyor musunuz?

Hayır. Irkçılık, cinsiyet ayrımcılığı ve diğer tür ayrımcılık biçimlerinin hepsi ahlâken bağlayıcı olmayan (ırk, cinsiyet, tür) niteliklerin başka canlıları ahlâki toplumdan dışlamak ya da eşitlik ilkesinin aleni bir biçimde ihlal edilmesi ile değerlerinin düşürülmesi yönünde kullanılması anlamında ortak bir hatalı nosyona dayanırlar. Örneğin; tür ayrımcılığı ve  kölelik olayında hayvanların ve esir edilmiş insanların kendilerine nesne gibi davranılmamasında çıkarları vardır; ama bu canlılara ahlâken bağlayıcı olmayan bir kritere göre davranılır. Hayvanlara hayvan oldukları için bu temel hakkı vermemek, ırk temelli köleliğe kölelerin ırklarının aşağı bir ırk olması sebebiyle karşı çıkmamak gerektiğini söylemek gibi bir şeydir.

Köleliğe destek vermek amacıyla kullanılan argüman, ve hayvan sömürüsüne destek vermek amacıyla kullanılan argüman yapısal olarak birbirine benzer: “onlar” la “bizler” arasında sözde bir farklılık olduğu  gerekçesiyle canlıları ahlâki toplumdan dışlarız, oysa  bu varlıkların ahlâki topluma dahil edilmelerinin bu kriterlerle bir ilgisi bulunmamaktadır. Hayvan hakları konumu eğer hayvanların ahlâki bir önemi bulunduğuna inanıyorsak eşitlik ilkesi gereğince bu canlılara eşya ve mülk muamelesi yapmaya son vermemiz gerektiğini öne sürer. Bu bağlamda ortaya çıkan bir başka soru daha var, o da tür ayrımcılığının ırkçılık ya da cinsiyet ayrımcılığı ya da diğer ayrımcılık türleri kadar “kötü” olup olmadığı. Genel olarak kötülükleri birbiriyle yarıştırmanın bir anlamı yoktur. Hitler’in Yahudileri öldürmesi Katolikleri öldürmesinden daha  mı kötüydü? Kölelik soykırımdan daha  mı kötüdür? Irk ayrımına dayanmayan kölelik ırk ayrımına dayanan kölelik biçiminden daha mı kötüdür? Cinsiyet ayrımcılığı soykırım ve kölelikten daha  mı kötüdür, yoksa kölelikten daha kötü, ama soykırımdan daha kötü değil midir? Açıkça söylemek gerekirse bu soruların ne anlama geldiğini bilmiyorum; ama bu sorular üzerine düşünen insanların alttan alta bir grubun diğer gruptan daha iyi olduğuna inandığını düşünüyorum. Ne  olursa olsun, bu tür ayrımcılık biçimlerinin hepsi kötü, ve hepsi de farklı şekillerde kötüler. Ama hepsinin ortak bir noktası var: hepsi de insanlara korunması gereken çıkarlara sahip olmayan nesneler olarak davranıyorlar. Bu anlamda bütün bu ayrımcılık biçimleri- farklı olsalar bile- tür ayrımcılığına benziyorlar- çünkü tür ayrımcılığında da hayvanlara eşya muamelesi yapıyoruz.

Son olarak, bazı hayvanların bazı insanlardan daha fazla bilişsel becerilere sahip olduğunu söylediğimizde mesela ileri derecede zeka geriliği bulunan insanlar gibi, bunu diyerek insanlarla hayvanları eş tuttuğumuz ve  böylece bu insanlara saygısızca davrandığımızı söyleyen insanlar var. Bu argüman da hayvan hakları argümanının temel noktasını gözden kaçırmış oluyor. Yüzyıllardır hayvanları kaynak olarak kullanmamızı meşrulaştırdık, bu meşrulaştırmayı da hayvanların bizim sahip olduğumuz bazı niteliklere sahip olmadığını söyleyerek yaptık. Ancak bazı hayvanların bize kıyasla öylesine özel nitelikleri var ki, bazılarımız bu niteliğe asla sahip olamıyorlar. Belirli bir özellikle belirli amaçlar için son derece kullanışlı olsa bile ahlâki anlamda bağlayıcı olmak için gereken tek nitelik o canlının duygularının olmasıdır. Bir takım özür ve engelleri bulunan insanları diğer insanların bir takım amaçlar adına kullanmasına hoş gözle bakamayız, bakmamalıyız. Ve eğer gerçekten hayvanların ahlâki anlamda önemli çıkarları olduğuna inanıyorsak o zaman eşitlik ilkesini gözönüne alarak onlara da bir kaynak gözüyle bakıp öyle davranmamalıyız. Hayvan hakları argümanı insan yaşamına duyulan saygıyı azaltmaz; bütün yaşama duyulan saygıyı çoğaltır .

Gary Francione

nonhumanslavery.com

Gary Francione’ın sitesindeki soru-cevap bölümünden…

Çeviri CemCB

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.